Хямд төсвөөр стримийн дуугаа сайжруулах аргууд

Стримийн дуу яагаад чухал вэ?

Сайн уу, стример найзуудаа! Та бүхэн маань өдөр бүр хичээж, үзэгчдэдээ хүрч, өөрийн гэсэн контентоо бүтээж байгаад баяр хүргэе. Бид бүгд мэдэх шүү дээ, Монголын стримийн ертөнц бол бусад том зах зээл шиг биш. Энд нэг ч үзэгч, нэг ч дэмжлэг маш чухал. Тиймээс ч бид бүх зүйлдээ анхаарч, чанартай контент хүргэх ёстой. Тэгвэл өнөөдөр бид стримийн дууны талаар ярилцъя. Яагаад энэ нь тийм чухал вэ?

Та өөрийнхөө дуртай бяцхан кафег төсөөлөөд үз дээ. Кофе нь гоё, орчин нь тав тухтай. Гэхдээ ард талд нь байнга чанга дуу чимээ, хүмүүсийн яриа холилдоод, таныг ярихад хэцүү байвал та тэнд удаан суух уу? Үгүй биз дээ. Стрим ч ялгаагүй. Хүмүүс таны видеоны чанарыг уучлах нь хамаагүй амархан байдаг, харин стримийн дуу муу байвал тэд таныг сонсохгүй, ойлгохгүй, улмаар уйдаад гарчихдаг. Учир нь бидний тархи дуу чимээнд маш мэдрэмтгий байдаг юм. Хэрэв таны дуу чанартай, тод сонсогдож байвал үзэгчид тантай холбогдох, таны яриаг сонсох магадлал өндөр болно. Энэ бол таны контентын “амт”-ыг мэдрүүлэх хамгийн чухал хэсэг шүү.

Ялангуяа бидний цөөхөн үзэгчтэй, шинээр эхэлж буй стримерүүдийн хувьд эхний сэтгэгдэл маш чухал. Нэг үзэгч таны стримд орж ирээд, дуу чинь тааруухан байвал дахиж орж ирэхгүй байх магадлалтай. Харин тод, чанартай дуутай байвал тэднийг татаж, байнгын үзэгч болгох эхний алхам болно гэдгийг санаарай. Тиймээс өнөөдөр бид хямд төсвөөр стримийн дуугаа хэрхэн сайжруулах аргуудыг нарийвчлан авч үзье.

Микрофон сонголт: Эхлэгчдэд зориулсан зөвлөгөө

Маш олон стримерүүд эхлэхдээ “Би үнэтэй микрофонгүй болохоор чанартай дуу гаргаж чадахгүй” гэж боддог. Энэ бол буруу ойлголт. Та одоо байгаа зүйлсээ ашиглаад ч эхэлж болно шүү дээ. Хамгийн гол нь зөв ашиглах, мөн бага зэргийн тохиргоо хийх явдал.

• Чихэвчний микрофон (Headset mic): Ихэнхдээ компьютертэй хамт ирдэг эсвэл gaming headset-ийн микрофонууд нь анхлан эхлэхэд хангалттай байдаг. Энэ нь таны амнаас тийм ч холгүй байрладаг тул гадны дуу чимээг багасгахад тустай. Гэхдээ ихэвчлэн чанар нь дунд зэрэг байдаг тул OBS-ийн тохиргоог сайн ашиглах хэрэгтэй.
• USB микрофон: Хэрэв та бага зэрэг мөнгө зарцуулах боломжтой бол USB микрофон бол хамгийн сайн сонголт. Энэ нь шууд компьютерт залгагдаад ажилладаг тул нэмэлт тоног төхөөрөмж шаардлагагүй. Yeti, HyperX, Razer зэрэг брэндүүдийн хямд загварууд нь маш сайн дууны чанарыг өгдөг. Эдгээр нь ихэвчлэн condenser төрлийн микрофонууд байдаг тул таны хоолойг тод, цэвэрхэн гаргаж өгнө.
• Микрофоны байршил: Таны микрофон ямар ч төрлийнх байсан хамаагүй, зөв байршуулах нь маш чухал. Микрофоноо амнаасаа 10-15 см зайд байлгахыг хичээгээрэй. Ингэснээр таны дуу тод сонсогдож, гадны чимээ шуугиан багасна. Мөн микрофоноо ширээн дээр тавихдаа чичиргээ үүсгэхгүй байхыг хичээ. Хэрэв боломжтой бол микрофон баригч (arm stand) ашиглах нь илүү тохиромжтой.

Микрофон сонгохдоо таны хүсэл сонирхол, төсөв, мөн орчин нөхцөлөөс хамаарна. Хамгийн чухал нь одоо байгаа зүйлээ хамгийн сайнаар ашиглах явдал юм.

Дууны орчныг сайжруулах энгийн аргууд

Та хэчнээн үнэтэй микрофонтой байгаад ч дуу бичлэгийн орчин чинь муу байвал дууны чанар тааруухан гарна. Гэхдээ санаа зовох хэрэггүй, та гэрийн нөхцөлдөө маш энгийн бөгөөд хямд аргуудаар орчноо сайжруулж чадна.

• Чимээ шуугианыг багасгах: Стрим хийхээсээ өмнө цонхоо хааж, сэнс, агааржуулагч зэрэг дуу чимээ үүсгэдэг бүх төхөөрөмжөө унтраах. Хэрэв таны компьютер чанга дуугардаг бол түүнийг өөр өрөөнд хийх эсвэл дуу тусгаарлах материал ашиглах боломжтой эсэхийг судлаарай.
• Зөөлөн эдлэл ашиглах: Дууны орчин гэдэг бол таны микрофон дууг хаанаас, хэрхэн “сонсож” байгааг хэлнэ. Хоосон өрөөнд дуу цуурайтаж, таны хоолой “бохир” сонсогдоно. Үүнийг засахын тулд та өрөөндөө зөөлөн эдлэлүүд нэмээрэй. Хичээл хийдэг анги танхимд хөшиг, хивс, номын тавиур зэрэг байдаг шиг, та ч гэсэн хөнжил, дэр, хувцас, хивс зэргийг ашиглаж болно. Эдгээр нь дууны долгионыг шингээж, цуурайг багасгадаг. Микрофоныхоо ард эсвэл хажууд хөнжил өлгөх нь үр дүнтэй арга шүү.
• Бага өрөө сонгох: Хэрэв танд хэд хэдэн өрөөний сонголт байгаа бол аль болох жижиг, тавилгатай өрөөг сонгоорой. Жижиг өрөөнд дуу бага цуурайтдаг.
• Бичлэг хийхдээ микрофондоо ойр байх: Энэ бол хамгийн энгийн бөгөөд үр дүнтэй арга. Микрофоноо амнаасаа хэт хол байлгавал таны дуу бүдэгхэн сонсогдож, гадны дуу чимээ ихээр орно.

Эдгээр аргууд нь таны төсөвт нөлөөлөхгүйгээр стримийн дууг мэдэгдэхүйц сайжруулж чадна. Энэ бол хөгжмийн тоглолтын ард талын хэсэгт дууны инженерүүд дууг сайн гаргахын тулд янз бүрийн зүйлсийг байрлуулдагтай адилхан зарчим юм.

OBS-ийн дууны тохиргоог хэрхэн ашиглах вэ?

OBS (Open Broadcaster Software) бол стримерүүдийн хамгийн сайн найз. Энэ программ нь зөвхөн видео биш, дууны тохиргоог ч хийх маш олон үнэгүй функцтэй. Эдгээрийг зөв ашиглавал таны дууны чанар мэдэгдэхүйц сайжирна.

Та OBS дээрээ дууны эх үүсвэрээ сонгоод (жишээ нь, “Mic/Aux”) баруун товчийг дараад “Filters” хэсэг рүү ороорой. Энд та дараах фильтрүүдийг нэмж болно:

1. Noise Gate (Чимээ хаагч): Энэ фильтр нь таны ярихгүй байх үед микрофонд орж ирж буй дуу чимээг автоматаар хаадаг. Жишээлбэл, таны гар хулгана дээрээ товших, компьютерын сэнсний дуу зэргийг хааж өгнө. Үүнийг тохируулахдаа:
   • Close Threshold: Энэ утгыг таны ярихгүй байх үеийн хамгийн чанга дуу чимээний түвшнээс арай доогуур тохируулна.
   • Open Threshold: Энэ утгыг таны ярьж эхлэх үеийн дууны түвшнээс арай дээгүүр тохируулна.
   • Attack, Hold, Release: Эдгээр нь дууг хэр хурдан нээж, хаахыг тодорхойлдог. Эхлээд өгөгдмөл утгаар нь байлгаад, хэрэгцээтэй бол өөрчилж болно.
2. Noise Suppression (Чимээ дарагч): Энэ нь таны микрофонд байнга орж ирж буй тогтмол дуу чимээг (компьютерын сэнсний дуу, өрөөний хүүхэлдэйн дуу гэх мэт) бууруулдаг. OBS дээр “RNNoise” аргыг сонгох нь илүү үр дүнтэй байдаг. Үүнийг “High Quality” эсвэл “Speex” сонголтуудаас илүүд үзээрэй. Энэ нь таны хоолойг тод байлгаад, арын дуу чимээг дарах үүрэгтэй.
3. Compressor (Дууны шахагч): Энэ бол таны дууны хамгийн чанга болон хамгийн сул хэсгүүдийг тэнцвэржүүлж өгдөг фильтр. Ингэснээр таныг чанга ярихад дуу хэт чанга болохгүй, сул ярихад дуу хэт сул сонсогдохгүй. Өөрөөр хэлбэл, дууны түвшинг тогтвортой байлгаж өгдөг.
   • Ratio: Дууг хэр хэмжээгээр шахахыг заана. Эхлээд 3:1 эсвэл 4:1 гэж тохируулж болно.
   • Threshold: Энэ утгаас дээш гарсан дууг шахаж эхэлнэ. Таны ярих үеийн дууны түвшнээс арай доогуур тохируулна.
4. Limiter (Хязгаарлагч): Энэ нь таны дууны түвшин хэт ихсэж, чанар муудах (clipping) эрсдэлээс хамгаалдаг. Хязгаарлагчийг -6 dB эсвэл -3 dB гэж тохируулах нь ихэвчлэн тохиромжтой байдаг. Ингэснээр таны дуу хэзээ ч хэт чанга болж, сонсогдохоо болихгүй.

Эдгээр фильтрүүдийг зөв дарааллаар байрлуулах нь чухал. Ерөнхийдөө Noise Suppression, дараа нь Noise Gate, дараа нь Compressor, хамгийн сүүлд Limiter гэсэн дарааллаар байрлуулбал хамгийн сайн үр дүнд хүрдэг.

Бага төсвөөр чанартай дуу гаргах бусад зөвлөгөө

Дууны тохиргоо бол нэг удаа хийгээд орхих зүйл биш. Үүнийг байнга шалгаж, сайжруулж байх хэрэгтэй. Таны стримийн дууг сайжруулахад туслах хэдэн зөвлөгөө энд байна:

• Байнга тест хийх: Стрим хийхээсээ өмнө эсвэл стримийн дараа OBS дээрээ өөрийнхөө дууг бичиж аваад сонсож үзээрэй. Энэ нь таны дуу хэрхэн сонсогдож байгааг ойлгоход тусална. Таны сонсож байгаа дуу, үзэгчдийн сонсож байгаа дуу хоёр өөр байж болно шүү.
• Үзэгчдээсээ санал авах: Таны үзэгчид бол таны хамгийн үнэнч шүүгчид. Стримийнхээ үеэр “Дуу минь ямар байна? Тод сонсогдож байна уу? Чимээ шуугиан их байна уу?” гэж асуугаарай. Тэдний санал хүсэлт танд маш их тус болно. Анхны байнгын үзэгчдээсээ ийм санал авах нь таныг улам сайн болоход тусална.
• Тогтмол байх: Нэг удаа тохируулсан дууны тохиргоогоо стрим бүртээ ашиглахыг хичээгээрэй. Байнга өөрчлөөд байвал үзэгчид таны дуунд дасахгүй байх талтай.
• Тэвчээртэй байх: Дууны тохиргоог төгс болгох нь цаг хугацаа шаарддаг. Эхний хэдэн стрим дээр дуу чинь төгс биш байсан ч санаа зовох хэрэггүй. Олон стримерүүд эхний хэдэн сар 0-3 хүнд стрим хийж, дууны тохиргоотойгоо байнга оролдож байдаг. Энэ бол хэвийн үзэгдэл. Жижиг алхмуудаар сайжруулж, өөрийгөө хөгжүүлэх нь хамгийн чухал. Анхны donation, анхны raid шиг л таны дууны чанар сайжирсан нь ч бас жинхэнэ амжилт юм шүү.
• Микрофоны түвшинг зөв тааруулах: OBS дээр таны микрофоны дууны түвшин ногоон хэсэгт байхаар тохируулаарай. Улаан хэсэг рүү орох нь дуу “хагарч” байгааг илтгэдэг.

Эцэст нь хэлэхэд, таны стримийн дуу бол таны контентын “нүүр царай” юм. Хямд төсвөөр ч гэсэн та үүнийг маш сайн сайжруулж чадна. Эхний алхмуудаа хийж, бага багаар сайжруулаад байвал таны үзэгчдийн тоо нэмэгдэж, таны стримийн чанар өсөх нь дамжиггүй. Амжилт хүсье, стример найзуудаа!